صفحه داخلی

معرفی برنامه های واحد آمار و امور بهورزی


1-  جمع آوری و استخراج آمار جمعیتی

نقطه شروع خدمات بهداشتی درمانی از محیطی ترین سطح یعنی خانه های بهداشت و توسط بهورزان است و اولین فعالیت بهورزان در خانه های بهداشت انجام سرشماری جمعیت تحت پوشش وشناسایی گروه های سنی - جنسی و گروه های آسیب پذیر است. شناخت جمعیتی و زیست محیطی روستا یکی از نخستین گام ها برای ارائه خدمات سلامت به مردم است، شناسایی جمعیتی به مفهوم شناخت جمعیت از نظر تعداد باروری، مرگ،رشد جمعیت، توزیع سنی و جنسی و سایر شاخصهای حیاتی و سلامت است. فرآیند شناخت جمعیتی شامل مراحل مشخصی است که محصول نهایی آن درج اطلاعات در پرونده سلامت خانوار و متعاقباً زیج حیاتی است. براین اساس می توان گفت که پرونده سلامت خانوار و زیج حیاتی از ابزار های مستند ساز داده های سلامت برای افراد و جمعیت اند.

پرونده خانوار: پوشه ای است محتوای چندین فرم که برای هر یک از افراد خانوار به اقتضای نیاز های سلامت اختصاص می یابد. مرور پرونده سلامت خانوار ،اطلاعات اساسی سلامت را در مورد وضعیت حال حاضر و سوابق افراد نشان می دهد
اقدامات در حال اجرا شامل:
 
لیست مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی با خانه های بهداشت تحت پوشش و روستاهای اقماری و لیست روستاهای تحت پوشش تیم سیار براساس آخرین تغییرات دفتر طرح تهیه می گردد.

فرم آماری توزیع سنی جمعیت برحسب سن وجنس به تفکیک هرخانه بهداشت و روستاهای اقماری تحت پوشش هر خانه بهداشت و مراکز خدمات جامع سلامت شهری و پایگاه های تحت پوشش و روستاهای تحت پوشش مرکز بهداشت در اسفند ماه هر سال توزیع می گردد.

فرم های آماری توزیع سنی جمعیت برحسب سن وجنس در آخر اردیبهشت هرسال جمع آوری می گردد.

بررسی کمی وکیفی فرمهای آماری وعودت فرم های ناقص و غلط در انتهای خرداد هر سال انجام می گیرد.

ورود به نرم افزار EXCEL و درنهایت جمع بندی فرمهای آماری جمعیتی به تفکیک گروههای سنی و به تفکیک مرد و زن و برطبق دفتر طرح انجام می شود.

جمعیت شهری به تفکیک گروههای سنی وجنسی استخراج می گردد.

2- برنامه نظام ثبت و طبقه بندی علل مرگ
واحد آمار مرکز بهداشت شهرستان آوج به عنوان ساختار مسئول در قبال برنامه ریزی ومجری برنامه های سلامت به عنوان جمع آورنده ، تطبیق دهنده فهرست موارد مرگ و دقیق کننده آنها براساس علت می باشد. مشروح فعالیت های درحال اجرای این برنامه به شرح ذیل می باشد:
 
دریافت ماهیانه آمار

هر ماه فهرست فوت شدگان براساس فرم ثبت موارد فوتی از منابع زیر دریافت می گردد.

مراکز خدمات جامع سلامت روستایی وشهری،بیمارستان ،شهرداری آوج و علاوه بر لیست متوفیان نسخه سوم گواهی های فوت و سایر جواز دفن ها نیز دریافت می شود.
 
ورود اطلاعات در نرم افزار

پس از دریافت آمار ورود اطلاعات براساس طبقه بندی بین الملی(ICD ) در نرم افزار صورت می گیرد. بعداز ورود اطلاعات اقدامات ذیل صورت می گیرد.


ثبت دقیق ترین علت:
 
اگر موردی از مرکز روستایی و بیمارستان گزارش شود و دارای علل متفاوت باشد در صورتیکه علت اعلام شده از طرف بیمارستان کدپوچ یاکد غیرممکن نباشد علت اعلام شده از بیمارستان پذیرفته می شود. علت اعلام شده از پزشکی قانونی در صورتیکه کد پوچ نباشد بر همه منابع ارجحیت دارد.

حذف موارد تکراری:
 
با توجه به اینکه یک مورد مرگ ممکن است از چند منبع اعلام گردد موارد تکراری حذف می گردد.  

پیگیری کمی وکیفی:

در پایان سال پس از ارسال زیج حیاتی از خانه های بهداشت ، مقایسه تعداد مرگ ارسالی به واحد آمار با زیج حیاتی انجام می گیرد و برای هر مرکز بهداشت بایستی شامل موارد عدم هم خوانی تهیه می گردد.

پیگیری مواردی که از طرف بیمارستان یا گورستان به عنوان مرگ روستا اعلام می گردند واز طرف مرکز روستایی اعلام نشده اند که اغلب ساکن روستا نبوده و بصورت فصلی درروستا ساکن می شوند ولی جزء جمعیت روستا نمی باشند و یا در مورد مرده زایی در برخی موارد بیمارستان گزارش می کند ولی بهورز در جریان بارداری ومرده زایی نمی باشد و در زیج ثبت نکرده است که نیاز به پیگیری وثبت در زیج دارد.

هماهنگی با واحد بهداشت خانواده در مورد مرگ های 59-1ماهه ، دریافت لیست موارد فوتی 59-1ماهه از واحد بهداشت خانواده و مقایسه با آمار موجود در واحد وپیگیری در مورد اختلاف های موجود ، ارسال آمار فوتی 59-1ماهه به واحد بهداشت خانواده برای یکسان سازی آمار و پیگیری کم شماری ها.

هماهنگی با واحد بیماری هادر مورد مواردمرگ خودکشی، ایدز ، سل و ...

پیگیری محل سکونت ، علت و... از خانواده متوفی، در صورتی که اطلاعات ارسالی ناقص باشد و منبع قادر به تکمیل اطلاعات نباشد جهت انجام کالبد شکافی شفاهی با خانواده متوفی تماس تلفنی برقرار می گردد.

ارسال به معاونت بهداشتی:

پس ازورود اطلاعات و انجام تمامی پیگیری ها و حذف موارد تکراری و... درپایان پشتیان نرم افزارمرگ ومیر به معاونت بهداشتی ارسال می گردد.
 
دریافت پشتیبان نهایی از معاونت بهداشتی

معاونت پس از دریافت آمار کلیه شهرستانها وحذف موارد تکراری واضافه نمودن موارد جدید به لیست سایر شهرستانها و انجام پیگیری های لازم در موارد تحت بررسی از پزشکی قانونی، آخرین لیست فوتی های شهرستان قزوین رابه صورت پشتیبان کامپیوتری ارسال می نماید

سایر اقدامات انجام شده در برنامه عبارتند از:

تحویل دفترچه های صدور گواهی فوت

توزیع کتابراهنمای پزشکان ، تشخیص وثبت علل مرگ ومیر
 
برگزاری جلسه هماهنگی ثبت مواردفوتی

تهیه سیمای مرگ شهرستان

برگزاری کارگاه های آموزشی نظام ثبت وطبقه بندی علل مرگ


3-  زیج حیاتی

زیج در لغت، معرب کلمهی فارسی زیگ و به معنای تعیین احوال ستارگان، و جدولی است که از آن به حرکات سیارات معرفت یابند.

همه زیج فلک جدول به جدول به اصطرلاب حکمت کرده ام حل (نظامی)

همه زیج و صلاب برداشتـــند برآن کار یک هفته بگذاشتند (فردوسی)

اصل فارسی کلمه، به معنای ریسمان (زه) بوده و بتدریج بر سبیل توسعه به رشتههای موازی که تارهای پارچهای از آنها تشکیل مییابد اطلاق شده و بالاخره به مناسبت مشابهت خطوط یک جدول عددی به رشته تارهایی که در کارگاه بافندگی تنظیم میشود اینگونه جداول نیز زیج خوانده شد.

زیجهای مورد استفاده در خانههای بهداشت (ومتعاقباً در پایگاه های سلامت و مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی ) که دارای چند دایره متحدالمرکز و ۱۲ قطاع ( هرقطاع برای یک ماه) است نام خود را از جداولی که در رصد خانهها مورد استفاده قرارمیگیرد وام گرفته است و چون از آن برای ثبت و نمایش آمارهای حیاتی بهره گرفته میشود پسوند ”حیاتی” دارد.

اول بار در سال ۱۳۶۷ نمونه اولیه زیج حیاتی درخانههای بهداشت کشور بکار گرفته شد. زیج های اولیه غالبا” به روش اوزالید و سیاه و سفید تهیه میشد ولی بتدریج با اثبات کارآیی این ابزار، چاپ و سپس چاپ رنگی آنها میسر گردید.
زیج حیاتی صفحه ای به ابعاد ٤٥ در ٦٠ سانتی متر است، که بر دیوارهر یک از واحد های ارائه خدمات در نخستین سطح مشتمل بر خانه های بهداشت، پایگاه های سلامت و مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستا نصب می گردد.

زیج حیاتی از ابتدا تا پایان سال بر دیوار نصب می شود و فرم سال بعد روی آن قرار می گیرد. هدف از تکمیل این فرم ، داشتن اطلاعات آماری دقیق و به هنگام از جمعیت تحت پوشش و محاسبه شاخص های جمعیتی و سلامت است.
هدف از تکمیل این فرم داشتن اطلاعات آماری به هنگام و دقیق از جمعیت تحت پوشش و محاسبه شاخص‌های جمعیتی بهداشتی هر خانه بهداشت و پایگاه سلامت است تا در نهایت کل جمعیت روستایی تحت پوشش خانه‌های بهداشت و جمعیت شهری تحت پوشش پایگاه‌های سلامت  بدست آید و بتوان هر سال نتیجه فعالیت‌های خانه‌های بهداشت و پایگاه‌های بهداشت را به صورت کمی ارزیابی کردو برای تحقیقات علمی اطلاعات کامل و به هنگامی در اختیار داشت. برای رسیدن به این هدفها، عملکرد درست همه کسانی که به نوعی در این کار دخالت دارند اهمیت دارد.

اقدامات در حال اجرا شامل:
 
دریافت زیج حیاتی:
 
در آخرفروردین ماه هرسال کلیه زیج های حیاتی از مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی  توسط واحد آمار تحویل می گردد.
 
بررسی کمی وکیفی زیج ها:

در زمان دریافت زیج ها از مراقبین سلامت مراکز ،تعداد زیج های دریافت شده از هر مرکز بر اساس لیست استخراج شده از دفتر طرح، مقایسه شده در صورت کامل نبودن تعداد زیج ها پیگیری لازم انجام میگیرد.(بررسی کمی)
آمارجمعیتی مندرج در زیج با آمار جمعیتی اول سال هر روستا مقایسه شده و در صورت اشکال پیگیری لازم انجام می گردد.
 

آمار های ثبت شده در جداول بررسی شده و درصورت اشکال و عدم همخوانی پیگیری لازم جهت رفع نواقص انجام می گیرد.
اطلاعات موجود در جدول مرگ از نظر تعداد و گروه سنی با اطلاعات ثبت شده در نرم افزار ثبت مرگ مقایسه شده و پیگیری جهت رفع نواقص انجام می گیرد.

ورود اطلاعات در نرم افزار:

پس از دریافت وبررسی کمی جداول زیج و رفع اشکالات موجوددر زیج ها کلیه اطلاعات مندرج در زیج به تفکیک هر روستا در نرم افزار ثبت زیج حیاتی واحد ها وارد می شود.

اقدامات پس از ورود اطلاعات:

پس از ورود اطلاعات موجود در زیج زیج شهرستان استخراج می شود.

پس از ورود اطلاعات و تهیه زیج شهرستان ، شاخصهای بهداشتی شهرستان استخراج می شود.

ارسال به معاونت بهداشتی:

پس از ورود اطلاعا ت و تهیه زیج شهرستان یک نسخه پشتیبان از برنامه به معاونت ارسال می شود.
 


4- برنامه ثبت آمار مراجعین سرپایی

در برنامه ثبت مراجعین سرپایی کلیه مراجعین به مراکز اعم ازمراجعین به پزشک، مراجعین به دندان پزشک ، مراجعین به مامایی و مراجعین به واحدهای تزریقات و پانسمان وآزمایشگاه و رادیولوژی جمع آوری می شود. بطور کلی از این برنامه بیشتر در تعیین میزان عملکرد مراکز در پزشک خانواده می توان استفاده نمود.کارهایی که دراین برنامه انجام می گیرد شامل:
توزیع فرمهای آماری مراجعین سرپایی بهمراکزبهداشتی درمانی شهری وروستایی

دریافت فرمهای آمار از مرکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی
 
بررسی کمی وکیفی آمارهای دریافت شده و ارائه پس خوراند در صورت لزوم

ورود اطلاعات آمار مراجعین سرپایی  در نرم افزارثبت مراجعین سرپایی
 
ورود اطلاعات آمارمراجعین سرپایی در نرم افزارEXCEL

ارسال یک نسخه از آمار ماهیانه مراجعین سرپایی به تفکیک مناطق شهری وروستایی به معاونت بهداشتی
 
 
 
5-  برنامه HNIS

در طراحی و اجرای نرم افزار مدیریت منابع سلامت تلاش شده است تا پس از گذر از فاز اول و تولید نظام جامع آماری ، مدیریت تخصیص منابع ونیازسنجی منابع سلامت مورد نظر قرار گیرد.

فاز اول نرم افزار موجود که با تلاش گروهی کارشناسان مرکز توسعه و بعضی ازدانشگاه های علوم پزشکی آماده شده است با ایجاد یک بستر قابل انعطاف ، می تواند کلیه اطلاعات مورد نیاز واحد ها را بر اساس سفارش کارشناسی جمع آوری وبا تولید نظام گزارش گیری زمینه را برای ورود به فاز دوم آماده نماید.

این نرم افزار که با قابلیت های بکار گیری در شبکه جهانی اینترنت و همچنین استفاده در بستر اینترنتی طراحی شده است، قادر خواهد بود هر نوع فیلد جدید اطلاعاتی را بسرعت در نظام جمع آوری آمار قرار دهد.از سوی دیگر، با توجه به دسته بندی گروهای کاربری، اطلاعات خاصی را بر اساس صلاحیت دسترسی در بخش ورود اطلاعات وهمچنین گزارش گیری طبقه بندی نماید تا هر گروه بتواند اطلاعات مورد نظر خود را وارد نموده و وظیفه تکمیل سایر فیلد ها را به گرو ه های ذیصلاح دیگر بسپارد.

اقدامات انجام شده در جهت اجرای این برنامه:

شرکت در کلاس های آموزشی آشنایی با نرم افزار

جمع آوری اطلاعات ساختار شبکه بر اساس آخرین تغییرات دفتر طرح
 
ورود اطلاعات جمع آوری شده به نرم افزارHNIS که به صورت آنلاین اطلاعات وارد برنام همی شود.

ورود اطلاعات آمار جمعیتی به تفکیک گروه های سنی و جنسی
 
هماهنگی با دیگر واحد های ستادی جهت ورود اطلاعات آیتم های مربوط به واحد خود

نظارت و کنترل ورود اطلاعات دیگر واحد های ستادی در برنامه HNIS

تهیه گزارش جهت مدیریت و برنامه ریزی


6-  استخراج شاخص های جمعیتی-  بهداشتی

باید بعد از جمع آوری اطلاعات خام به تجزیه و تحلیل آماری پرداخت و با تعیین شاخصها و مقایسه با سال های قبل و مقایسه با شاخص های کشوری و جهانی سطح سلامت منطقه را ارزیابی کرده و از اطلاعات موجود در مدیریت و برنامه ریزی استفاده بهینه نمود.

استخراج شاخص های زیج حیاتی از نرم افزار و مقایسه با شاخص های سالهای قبل و شاخصهای استانی و تهیه جداول و نمودار های مقایسه ای

بررسی نتایج حاصله از جداولو نمودارهای مقا یسه ای شاخص ها

تجزیه و تحلیل شاخص ها

مشخص نمودن موارد قوت و ضعف
 
ارائه راهکارهای مناسب برای ارتقا کمی و کیفی موارد ضعف و حفظ وتقویت موارد قوت
 
7-  سایر برنامه های واحد

برگزاری کارگاه های آموزشی

آموزش نیروهای جدیدالورود و دانشجویان

شرکت در بازدید های کارشناسی ،کارگاه ها وسمینارها
 
تجزیه وتحلیل داده ها وتهیه گزارشات

همکاری دربرنامه بیمه روستایی و پزشک خانواده

همکاری درون سازمانی و برون سازمانی درجهت ارائه ارائه آمار واطلاعات